Manhattan Transfer - okładka książki
Ameryka Płn, USA

Manhattan Transfer – John Dos Passos

Manhattan Transfer - okładka angielskiego wydania książkiKsiążka z piękną, filmową narracją, w niesamowicie dynamiczny sposób pokazująca miasto – jego rytm, ludzi i emocje. Jego życie.

Miasto to Nowy Jork z lat dwudziestych ubiegłego wieku, z ery jazzu i kina. Miasto, które nigdy nie śpi, które cały czas, bez ustanku, pulsuje, pędzi i hałasuje. Miasto pełne biednych, nierzadko zapitych przybyszów z ubogiej Europy, miasto bohemy i błyskawicznie bogacących się spekulantów.

Manhattan Transfer - okładka książkiDos Passos ukazuje je jako skupisko; nie koncentrując się na pojedynczym człowieku, lecz na ludzkiej zbiorowości. Autor portretuje Nowy Jork i Nowojorczyków z perspektywy socjologicznej – ogląda i opisuje grupy społeczne, historyczne przeobrażenia, ścieżki rozwoju. Robi to – jak już wspomniałem – w niesamowity, nowatorski jak na ówczesne czasy, sposób – wykorzystując różnorakie techniki pisarskie, a także te zaczerpnięte prosto ze sztuki filmowej. Inspiruje się przy tym Joyce’m, Eliotem i Eisensteinem.

Nietrudno zauważyć, że – portretując wiele różnych nowojorskich środowisk społecznych – autor zdecydowanie sympatyzuje z tymi najbiedniejszymi, najsłabszymi, żyjącymi najtrudniej. Dos Passos sercem jest zawsze z ciężko pracującym robotnikiem, bezrobotnym pijaczkiem, bezdomnym imigrantem.

Nowy Jork Dos Passosa jest zresztą miastem imigrantów – nikt tam nie jest u siebie, wszyscy mieszkańcy to przybysze, lub tylko tymczasowi goście – zaczynający, jak i kończący swe odwiedziny, na stacji kolejowej Manhattan Transfer (podobnie zresztą, jak zaczyna i kończy swą powieść sam autor).

Wspaniała, wciągająca – choć niełatwa – proza, będąca pięknym przykładem literackiego portretu miasta.